Veiligere thuiszorg vraagt om meer dan alleen betere hulpmiddelen

Nieuw onderzoek van TNO, uitgevoerd in samenwerking met LOCOmotion, laat zien dat er een aanzienlijke kloof bestaat tussen de richtlijnen voor fysieke belasting en de dagelijkse praktijk in de thuiszorg. De resultaten benadrukken de noodzaak van praktische oplossingen, innovatie en nauwere samenwerking.
Flexo chair

Slechts 3% naleving van de richtlijnen voor zittend douchen

Wat gebeurt er als de hulpmiddelen die nodig zijn om veilige zorg te verlenen, niet gebruikt kunnen worden in de badkamer van een cliënt?

Nieuw onderzoek van TNO, uitgevoerd in opdracht van de Nederlandse Arbeidsinspectie en in samenwerking met LOCOmotion, brengt deze uitdaging aan het licht. Het onderzoek richtte zich op de naleving van de richtlijnen voor fysieke belasting in de Nederlandse thuiszorg. Hiervoor werden beoordelingen van 10 thuiszorgorganisaties, met in totaal 2.628 cliënten, geanalyseerd. Daarnaast werden interviews met betrokken partijen gehouden en werd literatuuronderzoek uitgevoerd.

Eén bevinding springt eruit: van de 931 cliënten bij wie was vastgesteld dat zij zittend gedoucht moesten worden, ontvingen slechts 25 cliënten (ongeveer 3%) zorg volgens de richtlijnen voor fysieke belasting, waarbij gebruik werd gemaakt van een in hoogte verstelbare douchestoel. De resultaten laten zien dat er een groot verschil bestaat tussen de vastgestelde richtlijnen en de dagelijkse praktijk. Dit heeft gevolgen voor de fysieke belasting van zorgverleners.

Chart

Waarom is veilig douchen thuis zo lastig?

Het onderzoek van TNO brengt verschillende knelpunten aan het licht: beperkte ruimte in badkamers, problemen bij het verkrijgen van geschikte hulpmiddelen en ingewikkelde aanvraag- en vergoedingsprocedures. Daarnaast blijkt dat bij de keuze voor hulpmiddelen niet altijd voldoende rekening wordt gehouden met de fysieke belasting van zorgverleners. Dit kan grote gevolgen hebben. Wanneer geschikte hulpmiddelen niet kunnen worden ingezet, moeten zorgverleners soms in fysiek belastende houdingen werken, waardoor het risico op overbelasting toeneemt.

Opvallend is dat de naleving van de richtlijnen sterk verschilt per zorghandeling. Bij het aan- en uittrekken van steunkousen werd in ongeveer 87% van de beoordeelde situaties volgens de geldende richtlijnen gewerkt, tegenover slechts 3% bij zittend douchen.

Dit verschil laat zien dat duidelijke richtlijnen, toegankelijke hulpmiddelen en vaste werkwijzen kunnen bijdragen aan een betere naleving. Tegelijkertijd zijn er zorghandelingen waarbij de knelpunten om bredere oplossingen vragen. TNO adviseert daarom om een landelijk beslisschema voor douchen en wassen te ontwikkelen, alternatieve werkwijzen te onderzoeken voor situaties waarin geschikte hulpmiddelen niet kunnen worden ingezet en te kijken naar compactere en flexibelere hulpmiddelen.

Client And Nurse

Lopital's visie: ergonomische zorg mogelijk maken in de praktijk

Al bijna 50 jaar richt Lopital zich op oplossingen die zorgprofessionals ondersteunen bij fysiek belastende zorghandelingen en tegelijkertijd bijdragen aan het comfort en de waardigheid van cliënten.

Het onderzoek sluit nauw aan bij de expertise van Lopital op het gebied van hygiëne- en transferhulpmiddelen, waaronder in hoogte verstelbare douche-toiletstoelen zoals de Flexo, Elexo en Reflex. Deze hulpmiddelen zijn ontworpen om ergonomisch werken tijdens de dagelijkse zorg mogelijk te maken. Maar de bevindingen van TNO roepen een belangrijke vraag op: wat gebeurt er als een ergonomisch ontworpen hulpmiddel door de beschikbare ruimte niet goed kan worden gebruikt?

Een in hoogte verstelbare douchestoel moet niet alleen de juiste werkhoogte bieden, maar ook passen in de badkamer, voldoende werkruimte bieden aan zorgverleners en aansluiten bij de individuele behoeften van de cliënt. Voor Lopital bevestigt het onderzoek een belangrijk uitgangspunt: ergonomische hulpmiddelen moeten zowel zorgverleners als cliënten ondersteunen én praktisch inzetbaar zijn in de omgeving waar de zorg wordt verleend.

Deze bredere kijk komt ook terug in de aanpak van Lopital om fysieke belasting te verminderen. Naast hygiëne- en transferhulpmiddelen biedt Lopital advies en ondersteunt het zorgorganisaties met initiatieven zoals Samen Vitaal, waarbij aandacht wordt besteed aan fysieke belasting en arbeidsomstandigheden.

De onderzoeksresultaten dagen fabrikanten bovendien uit om te blijven zoeken naar flexibelere en beter aanpasbare oplossingen en zorgprofessionals actief te betrekken bij het signaleren van verbeterpunten.

Samen veiligere thuiszorg mogelijk maken

TNO benadrukt dat een betere naleving van de richtlijnen vraagt om maatregelen die verder gaan dan individuele zorgorganisaties. De onderzoekers adviseren een nauwere samenwerking tussen zorgaanbieders, ergotherapeuten, fabrikanten, gemeenten, leveranciers van hulpmiddelen en zorgverzekeraars. Daarnaast pleiten zij ervoor om bij de beoordeling en vergoeding van hulpmiddelen meer rekening te houden met de fysieke belasting van zorgverleners.

Voor Lopital onderstreept dit het belang van het delen van praktische productkennis, het luisteren naar zorgverleners en het samenwerken met andere betrokken partijen om de omstandigheden waarin zorg wordt verleend te verbeteren.

Veilige arbeidsomstandigheden mogen niet alleen op papier bestaan. Ze moeten ook in de dagelijkse zorgpraktijk haalbaar zijn.

Lees het volledige TNO-onderzoeksrapport

‘De urgentie van betere naleving van praktijkrichtlijnen fysieke belasting in de thuiszorg: van knelpunten naar handelingsperspectieven’ (TNO-2026-18052, 16 september 2026).

Ontdek de douche-toiletstoelen van Lopital

Meer weten over Lopital?

Wilt u meer weten of direct een persoonlijk gesprek?

Stuur een e-mail Tel.: 0032-03/870.51.60